27 października 2026 r. | Kamień Śląski
28–29 października 2026 r. | Opole
4 listopada 2026 r. | Gliwice
W 2026 roku mija 35 lat od podpisania polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Tegoroczne XXXI Seminarium Śląskie, organizowane pod hasłem „Nie przeciwko sobie, lecz wspólnie”, będzie okazją do podsumowania trzech i pół dekady polsko-niemieckich relacji, a przede wszystkim do rozmowy o przyszłości współpracy, znaczeniu pojednania i wyzwaniach współczesnej Europy.
W Kamieniu Śląskim, Opolu i Gliwicach spotkają się dyplomaci, historycy, prawnicy, politolodzy oraz przedstawiciele świata kultury, mediów i organizacji społecznych. Wśród poruszanych zagadnień znajdą się m.in. bilans Traktatu z 1991 roku, bezpieczeństwo europejskie, sytuacja mniejszości narodowych, polityka pamięci oraz wyzwania związane z populizmem, nacjonalizmem i społeczną polaryzacją.
Od Traktatu do współczesnych wyzwań
Seminarium rozpocznie się 27 października w Kamieniu Śląskim wykładem prof. Krzysztofa Ruchniewicza pt. „Traktat, który zmienił Europę? Polska i Niemcy po 1989 roku”. W panelu otwierającym, poświęconym bilansowi Traktatu po 35 latach, udział wezmą m.in. prof. Jerzy Sułek, prof. Witold Góralski, prof. Jan Barcz i prof. Klaus Ziemer. Pierwszy dzień zakończy wernisaż wystawy „Nie przeciwko sobie, lecz wspólnie. 35 lat Traktatu dobrosąsiedzkiego”, przygotowanej przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej.
28 października w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu rozmowy skoncentrują się na przyszłości stosunków polsko-niemieckich w Europie oraz sytuacji mniejszości wobec nowych wyzwań społecznych i politycznych. Wśród panelistów znajdą się m.in. amb. Jan Truszczyński, prof. Jerzy Kranz, amb. Piotr Ogrodziński, Rafał Bartek, Michał Kokot i dr Marek Mazurkiewicz.
Wieczorem odbędzie się dyskusja „Co po Traktacie? Polsko-niemieckie relacje w poszukiwaniu nowej formuły”, organizowana we współpracy z Fundacją im. Friedricha Eberta. Program uzupełni również polsko-niemiecki spacer historyczny po Opolu „Opole/Oppeln – miasto, którego nie ma?”.
29 października uczestnicy podejmą próbę odpowiedzi na pytanie, czy polsko-niemieckie pojednanie jest trwałym osiągnięciem, czy procesem wymagającym ciągłego odnawiania. W dyskusji udział wezmą m.in. dr Jacek Stawiski, prof. Violetta Julkowska i Michał Czapliński. Opolską część Seminarium zakończy rozmowa z Eugeniuszem Smolarem pt. „Trumpizm a Europa: W poszukiwaniu źródeł bezpieczeństwa i rozwoju”.
Ważnym wydarzeniem towarzyszącym będą również warsztaty dla młodzieży „Traktat 2041. Jakiego polsko-niemieckiego sąsiedztwa chce młode pokolenie?”, których efektem będzie opracowanie postulatów dotyczących przyszłości współpracy obu państw.
Dzień Gliwicki: kultura, pamięć i dobre sąsiedztwo
4 listopada w Bibliotece Politechniki Śląskiej w Gliwicach odbędzie się Dzień Gliwicki pod hasłem
„Jak opowiadać wspólną historię? Kultura, pamięć i dobre sąsiedztwo na Śląsku”.
Rozmowy będą dotyczyć wielokulturowego dziedzictwa regionu, roli teatru, muzeów i literatury w opowiadaniu o przeszłości oraz sposobów prowadzenia dialogu o trudnej historii. Wśród uczestników znajdą się m.in. Leszek Jodliński, dr Karolina Pospiszil, Larysa Michalska i prof. Robert Traba.
Program uzupełni projekcja filmu „Coffee in Berlin” w kinie Roma w Zabrzu oraz wystawa
„Nie przeciwko sobie, lecz wspólnie”, prezentowana w Bibliotece Politechniki Śląskiej od 4 do 18 listopada 2026 r.
Serdecznie zapraszamy do udziału w XXXI Seminarium Śląskim i wspólnej refleksji nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością polsko-niemieckiego sąsiedztwa.
Zgłoszenia: do 24 października 2026 r.
Kontakt: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej
tel. 77 407 95 15 | haus@haus.pl
XXXI Seminarium Śląskie jest realizowane dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Federalnej Niemiec (BMI), za pośrednictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG), oraz Samorządu Województwa Opolskiego ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego.
